Uşaq Gec Danışırsa, Səbəb Eşitmə Zəifliyi Ola Bilərmi?
Uşaq gec danışırsa, səbəb eşitmə zəifliyi ola bilərmi? “Uşağım eşidir, amma danışmır.” “2 yaşı var, sözləri düzgün tələffüz etmir.” — valideynlərin ən çox verdiyi suallardan bəziləri məhz bunlardır. Uşaq gec danışırsa, bu mütləq eşitmə zəifliyi demək deyil. Lakin belə hallarda uşağın eşitməsinin yoxlanılması vacib addımlardan biridir.
Uşaq Eşidirsə, Niyə Eşitmə Testi Etdirmək Lazımdır?
Valideyn bəzən deyir: “Mən uşağı çağırıram, dönüb baxır. Televizora da baxır. Deməli, eşitməsində problem yoxdur.” Əslində isə bu müşahidələr uşağın eşitməsinin tam normal olduğunu sübut etmir.
Uşaq bəzi səsləri eşidə bilər, lakin müəyyən tezliklərdə eşitmə zəifliyi ola bilər. Nitq səslərinin bir hissəsini aydın qəbul etməyən uşaq sözləri eşitsə də, onları düzgün ayırd etmək və təkrarlamaqda çətinlik çəkə bilər. Tez-tez təkrarlanan qulaq iltihabları və orta qulaqda maye toplanması kimi hallar da müvəqqəti eşitmə azalmasına səbəb ola bilər.
“Uşaqda yüngül eşitmə zəifliyi belə bəzi nitq səslərinin aydın qəbulunu çətinləşdirə və nitq-dil inkişafına təsir göstərə bilər.”
Uşaqlarda Nitq İnkişafı — Nə Zaman Müayinəyə Müraciət Etmək Lazımdır?
Uşaqların nitq və dil inkişafı eyni sürətlə getmir. İnkişaf mərhələləri fərdi ola bilər. Buna görə aşağıdakı göstəricilər sərt diaqnostik meyar kimi deyil, ümumi istiqamətləndirici nümunələr kimi qəbul edilməlidir. Valideyndə narahatlıq varsa, pediatr, audioloji mütəxəssis və ya loqoped qiymətləndirməsi məqsədəuyğundur.
| Yaş | Nitq və ünsiyyətdə görülə bilən mərhələlər |
|---|---|
| 12 ay | Sadə səslər və ilk sözlər görünməyə başlaya bilər. |
| 18 ay | Söz ehtiyatı tədricən artır və uşaq sadə sözlərdən istifadə edə bilər. |
| 24 ay (2 yaş) | İki sözlü ifadələr və sadə cümlələr formalaşmağa başlaya bilər. |
| 36 ay (3 yaş) | Daha uzun ifadələrdən istifadə və gündəlik ünsiyyətdə nitqin aydınlığının artması gözlənilə bilər. |
| 4 yaş | Uşaq daha geniş cümlələr qurur, suallar verir və hadisələri danışmağa başlayır. |
Hansı Hallarda Eşitmə Testi Xüsusilə Vacibdir?
- Uşaq yaşıdlarına nisbətən gec danışırsa
- Sözləri eşitdiyi halda tez-tez səhv tələffüz edirsə
- Adı çağırılanda hər dəfə reaksiya vermirsə
- Sadə göstərişləri başa düşməkdə çətinlik çəkirsə
- Tez-tez “hə?” və ya “nə?” kimi reaksiyalar verirsə
- Televizorun və digər cihazların səsini həddindən artıq yüksəldirsə
- Tez-tez qulaq iltihabı keçirirsə
- Nitq və dil inkişafında nəzərəçarpan gecikmə varsa
Uşaqlarda Hansı Eşitmə Testləri Aparılır?
Uşağın yaşı, inkişaf səviyyəsi, şikayətləri və test zamanı əməkdaşlıq imkanına uyğun olaraq müxtəlif audioloji müayinələrdən istifadə edilə bilər.
- OAE — daxili qulaqda xarici tüklü hüceyrələrin funksiyası haqqında məlumat verən obyektiv müayinədir və körpələrin eşitmə skrininqində geniş istifadə olunur.
- Timpanometriya — orta qulaq və qulaq pərdəsinin funksional vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə kömək edir.
- Davranış audiometriyası — uşağın yaşına uyğun üsullarla səslərə verdiyi davranış reaksiyalarının qiymətləndirilməsində istifadə edilir.
- BERA / ABR — eşitmə siniri və beyin kötüyünün səs stimuluna verdiyi elektrik reaksiyalarını ölçən obyektiv müayinədir.
BERA testi haqqında ətraflı məlumat üçün bu blogumuzu oxuya bilərsiniz. Avis Eşitmə də BERA-nı xüsusilə körpələrdə və eşitmə zəifliyi şübhəsi olan uşaqlarda istifadə edilən obyektiv qiymətləndirmə üsullarından biri kimi təqdim edir.
Nitq Gecikməsi Varsa, Bu Mütləq Eşitmə Zəifliyi Demək Deyil
Nitqin gecikməsi müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Buna görə “uşaq gec danışır = eşitmə zəifliyi var” yanaşması düzgün deyil. Eyni zamanda uşağın bəzi səslərə reaksiya verməsi də bütün tezliklərdə eşitməsinin normal olduğunu təkbaşına göstərmir.
Eşitmə ilə bağlı şübhə olduqda audioloji qiymətləndirmə aparılması, nəticələrə və uşağın digər inkişaf xüsusiyyətlərinə əsasən isə pediatr, LOR həkimi və ya loqoped kimi uyğun mütəxəssislərə müraciət edilməsi məqsədəuyğundur.
- Bəzi hallarda səbəb müvəqqəti orta qulaq problemi ola bilər.
- Bəzi uşaqlarda daha ətraflı audioloji, tibbi və ya loqopedik qiymətləndirmə tələb oluna bilər.
- Problemin erkən müəyyənləşdirilməsi uyğun dəstəyin daha tez planlaşdırılmasına imkan verir.
Eşitmə Cihazı Lazım Olarsa Nə Baş Verir?
Eşitmə müayinəsi nəticəsində davamlı eşitmə zəifliyi müəyyən edilərsə, növbəti addımlar zəifliyin növü və dərəcəsinə görə fərdiləşdirilir. Eşitmə cihazı uyğun variant hesab edilərsə, seçim zamanı uşağın eşitmə profili, yaşı, qulaq anatomiyası, inkişaf səviyyəsi və gündəlik ehtiyacları nəzərə alınır.
Eşitmə cihazının necə seçildiyi haqqında qulaq aparatı seçimi haqqında blogumuzu oxuya bilərsiniz. Uşaqlarda cihaz seçimi və sonrakı audioloji nəzarət fərdi qiymətləndirmə əsasında aparılmalıdır.
Tez-tez Verilən Suallar
Uşaq gec danışırsa mütləq eşitmə zəifliyi var?
Uşaq televizora baxır, adına dönür — deməli eşitməsi normaldır?
Uşağın eşitməsi nə zaman yoxlanılmalıdır?
Kiçik uşaqlarda eşitmə testi necə aparılır?
Eşitmə zəifliyi aşkarlanarsa sonra nə olur?
Nəticə
Uşaq gec danışırsa, bu avtomatik olaraq eşitmə zəifliyi demək deyil. Bununla belə, eşitmə nitq və dil inkişafının vacib hissəsi olduğuna görə eşitmənin qiymətləndirilməsi mümkün səbəblərdən birini araşdırmağa kömək edir.
Eşitmə problemi müəyyən edilərsə, nəticələrə uyğun olaraq növbəti addımlar daha erkən planlaşdırıla bilər. Eşitmə normaldırsa, nitq gecikməsinin digər mümkün səbəblərinin uyğun mütəxəssislər tərəfindən qiymətləndirilməsi davam etdirilə bilər.
Valideyndə eşitmə və ya nitq inkişafı ilə bağlı şübhə varsa, professional qiymətləndirməni gecikdirməmək məqsədəuyğundur.