Qulaq gigiyenasının əhəmiyyəti və praktik tövsiyələr

Qulaq sağlamlığı, ümumi həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən vacib amillərdəndir. Düzgün qulaq gigiyenası yalnız təmizlik məsələsi deyil, həm də eşitmə zəifliyinin qarşısını almaq üçün əsas addımdır. Qulaqlara düzgün qulluq edilmədikdə, kir yığılması, infeksiyalar və nəticədə eşitmə zəifliyi yarana bilər.

Qulaq gigiyenasının eşitməyə təsiri

Qulaqlar özünü təmizləmə mexanizminə malik olsa da, bəzi insanlar bu prosesi süni yollarla pozur. Pambıq çubuqlarla dərin təmizləmə cəhdi çox vaxt qulaq kirini içəri itələyir və səsin keçməsini məhdudlaşdırır. Bu, eşitmə zəifliyinin ilkin səbəblərindən biridir.

Belə hallarda mütləq qulaq otoskopiyası və  eşitmə testi yəni audiometriya müayinəsindən keçmək lazımdır. Otoskop vasitəsilə xarici qulaq keçəcəyində qulaq kirinin toplandığını görmək olar. Audiometriya isə eşitmə səviyyəsini ölçərək, eşitmə zəifliyinin dərəcəsini müəyyən edir və hansı tezliklərdə problem olduğunu göstərir.

Qulaq gigiyenasında diqqət edilməli əsas məqamlar

 Pambıq çubuqlardan  istifadə etməyin:

          •         Çubuqlar qulaq kiri deyilən serumeni daha da içəri itələyir.

          •         Bu, eşitmə zəifliyinə, tıxanmaya və iltihaba səbəb ola bilər.

          •         “Qulağı təmizləyirəm” hissi yalnışdır — əksinə, zərərli ola bilər.

Qulaq kiri normal və qoruyucu bir funksiyadır:

          •         Serumen tozu, bakteriyanı və suyu tutaraq qulağı mühafizə edir.

          •         Çox olduqda və tıxanma yaratdıqda təmizlənməlidir, amma özbaşına yox, mütəxəssis tərəfindən.

Duşdan sonra qulaq yolunu qurulamaq vacibdir:

          •         Nəm qalması eksternal otit (qulaq kanalı iltihabı) riskini artırır.

          •         Sadəcə dəsmal ilə qulaq səviyyəsində nazikcə qurulamaq kifayətdir.

Kofaktorlara diqqət (Xüsusilə eşitmə zəifliyi olan şəxslər üçün):

          •         Qulaqda tıxanma + səs-küy hissi = eşitmə aparatından istifadə edənlərdə cihaz səmərəliliyinin azalması deməkdir.

          •         Avis Eşitmə Mərkəzinə müraciət edəndə istifadəçilərin qulaq kanalı mütləq otoskopik yoxlanılır.

Qulaq yuma proseduru hər kəsə olmaz:

Aşağı hallarda yuma məsləhət görülmür:

          •         Qulaq pərdəsində perforasiya (deşik)

          •         Xroniki otit

          •         Ekzema və psoriaz kimi dəri xəstəlikləri

          •         Yenidən təkrarlayan tıxanma

Bu halda mikroaspirasiya və ya əl ilə təmizləmə daha təhlükəsizdir.

 Qulağa yağ, limon, zeytun yağı kimi “ev üsulları” tətbiq etməyin:

          •         Allergik reaksiya, iltihab və göbələk riskini artırır.

          •         Bu maddələr qulaqda qalıq yaradaraq tıxanmanı daha da ağırlaşdıra bilər.

 Səs mühitinə diqqət:

Gigiyena yalnız təmizlik deyil — qulağın sağlam işləməsi üçün lazımdır:

          •         85 dB-dən yuxarı səsdə uzun qalmaq daxili qulaq hüceyrələrini zədələyir.

          •         Gənclərdə tez-tez rast gəlinən “gizli eşitmə zəifliyi” buna bağlıdır.

 Uşaqlarda qulaq gigiyenası daha fərqlidir:

          •         Uşaqlarda serumen daha yumşaqdır və tıxanma riski yüksəkdir.

          •         Onlarda qətiyyən çubuq və ya hər hansı alətlə müdaxilə edilməməlidir.

Eşitmə testi və audiometriyanın əhəmiyyəti

Mütəmadi eşitmə testi eşitmə sağlamlığınızı izləməyin ən etibarlı üsullarındandır. Eşitmə testi nəticəsində eşitmə zəifliyi aşkarlandıqda, audioloq tərəfindən uyğun eşitmə cihazı seçilə bilər. Audiometriya testi vasitəsilə əldə edilən nəticələr eşitmə cihazlarının düzgün təyin edilməsində böyük rol oynayır. Müasir texnologiyalar sayəsində eşitmə cihazları həm funksional, həm də rahatdır.

Eşitmə cihazlarının növləri

Hazırda bazarda müxtəlif növ eşitmə cihazları mövcuddur. Ən çox istifadə edilənlər arasında qulaq içi cihaz və qulaq arxası cihaz modelləri fərqlənir.

          •         Qulaq içi cihaz – kiçik ölçüsü və estetik görünüşü ilə fərqlənir. Yüngül və orta dərəcəli eşitmə zəifliyi olan şəxslər üçün idealdır.

          •         Qulaq arxası cihaz – daha güclü səs artırıcı xüsusiyyətə malikdir və ağır eşitmə zəifliyi yaşayanlar üçün uyğundur.

Hər iki növ eşitmə cihazı fərdi audiometriya nəticələrinə əsasən seçilməlidir.

Nəticə

Qulaq gigiyenasına düzgün yanaşma eşitmə zəifliyinin qarşısını alır və sağlam eşitmə qabiliyyətini qoruyur. Audiometriya testi vasitəsilə qulaq sağlamlığınızı mütəmadi yoxlamaq, vaxtında tədbir görməyə imkan yaradır. Zərurət olduqda, peşəkar audioloqun məsləhəti ilə sizin üçün uyğun eşitmə cihazı – istər qulaq içi cihaz, istər qulaq arxası cihaz – seçilərək eşitmə keyfiyyətiniz bərpa oluna bilər.

Sağlam qulaq, sağlam eşitmə deməkdir – qulaqlarınıza düzgün qulluq edin ki, həyatın səslərini aydın eşidəsiniz.

Doktor Aygün Əliyeva