Eşitmə deprivasiyası nədir? Eşitmə zəifliyinin beyin üçün təhlükələri
Eşitmə deprivasiyası nədir? Müalicə olunmayan eşitmə zəifliyi yalnız eşitmə problemi deyil — zamanla beyin üçün də ciddi risk yaradır. Eşitmə deprivasiyası çox zaman yavaş-yavaş inkişaf edir və insanlar bunun fərqinə varmır. Televizoru daim yüksək səsdə izləmək, nəvələri tam eşidə bilməmək kimi əlamətlər gözə çarpmaya bilər.
Eşitmə Deprivasiyası Nədir?
Eşitmə deprivasiyası — eşitmə zəifliyi müalicə olunmadıqda və beyin kifayət qədər səs qəbul etmədikdə yaranır. Vaxt keçdikcə beyin səsi tanımaq və emal etmək qabiliyyətini itirə bilər.
Eşitmə cihazları istifadə olunmazsa, eşitmə üçün cavabdeh beyin hissələri başqa funksiyalara yönələ və nəticədə zəifləyə bilər. Bu hal yalnız ağır eşitmə zəifliyi olanlarda deyil — yüngül və ya orta dərəcəli zəiflik yaşayan insanlarda da baş verir.
“Eşitmə deprivasiyası — beynin eşitmə stimulyasiyasının azalması nəticəsində məlumatı emal etməkdə çətinlik çəkməsidir.” — Audioloq Cenili Pulido
Müalicə Olunmayan Eşitmə Zəifliyi Beyinə Necə Təsir Edir?
Eşitmək təkcə qulaqların işi deyil — beynin də aktiv prosesidir. Qulaqlar yalnız səsi elektrik siqnalına çevirir, amma bu siqnalları səs kimi qəbul edən məhz beyindir. Əgər beyin az səs alarsa, fəaliyyətində ciddi dəyişikliklər baş verir.
- Eşitmə üçün cavabdeh beyin sahələri zəifləyir və ya atrofiya edə bilər
- Beyin eşitmə sahəsini görmə kimi başqa sahələrə yönəldə bilər
- Danışığı eşitmək mümkün olsa da, sözlərin mənasını anlamaq çətinləşir
- Yüngül eşitmə zəifliyi belə koqnitiv zəifliklə əlaqələndirilir
- Orta və ağır eşitmə zəifliyi demensiya riski ilə bağlıdır
💡 “İstifadə et, yoxsa eşitmən itəcək” — Audioloqların tez-tez istifadə etdiyi bu prinsip elmi əsaslara söykənir. Beyin istifadə edilməyən sahələrini zamanla itirir.
Eşitmə Deprivasiyasının Səbəbləri
Ən geniş yayılmış səbəb — eşitmə cihazlarından istifadə etməməkdir. Qulaq aparatını almaq, lakin onu futlyarda saxlamaq əslində beynin eşitmə sistemini zəiflədir. Eşitmə testi ilə zəiflik aşkarlandıqdan sonra cihazdan istifadə edilməzsə, qulaqla beyin arasındakı əlaqə zəifləyir.
- Eşitmə zəifliyi diaqnozu qoyulsa da cihazdan istifadə etməmək
- Cihazı yalnız bəzən taxmaq — fasiləsiz istifadə vacibdir
- Hər iki qulaqda zəiflik varsa yalnız bir qulaq aparatı istifadə etmək
- Düzgün seçilməmiş və ya proqramlaşdırılmamış cihaz istifadəsi
- Eşitmə testini gecikdirmək — müdaxiləni ertələmək
Niyə İki Qulaq Aparatı Daha Yaxşıdır?
Eşitmə zəifliyi hər iki qulaqda varsa, yalnız bir qulaq aparatı istifadə etmək digər qulağın funksiyasının azalmasına səbəb ola bilər. Bir tərəf işləyir, digər tərəf isə daha da geriləyir — bu beyin fəaliyyətində balanssızlıq yaradır.
Eşitmə cihazları yalnız mütəxəssis — audioloq tərəfindən təyin edilməlidir. Müasir süni intellektli eşitmə cihazları haqqında ətraflı məlumat üçün bu blogumuzu oxuya bilərsiniz. Qulaq içi eşitmə cihazları haqqında da məlumat ala bilərsiniz.
Eşitmə Cihazına Uyğunlaşmaq Üçün Səbirlə Yanaşın
Qulaq aparatı istifadə etməyə başladığınız zaman ilk günlərdə səs-küy, hətta öz səsiniz belə qəribə gələ bilər. Bu normaldır. Beyin zamanla yeni səslərə uyğunlaşır və eşitmə təcrübəniz yaxşılaşır.
Sadəcə səbirli olun və cihazdan hər gün, fasiləsiz istifadə etməyə çalışın — evdə tək olsanız belə. Cihazı taxıb-çıxarmaq uyğunlaşmanı gecikdirir.
Eşitmə Deprivasiyasının Qarşısını Necə Almaq Olar?
- 50 yaşına qədər — hər 10 ildən bir eşitmə testi
- 50 yaşdan sonra — hər 3 ildən bir eşitmə testi
- Eşitmədə dəyişiklik hiss olunarsa — dərhal müayinə
- Ailədə eşitmə zəifliyi varsa — erkən yaşdan yoxlama tövsiyə olunur
Hətta yüngül eşitmə zəifliyi belə beyinin məlumat emalına təsir edir. Eşitmə zəifliyinin risk faktorları haqqında da bu blogumuzu oxuya bilərsiniz.
Gecikməyin — eşitmək həyatdır
Eşitmə testi, qulaq aparatı seçimi və fərdi dəstək üçün bizimlə əlaqə saxlayın.
Tez-tez Verilən Suallar
Eşitmə deprivasiyası nədir?
Müalicə olunmayan eşitmə zəifliyi demensiyaya səbəb ola bilərmi?
Eşitmə cihazı istifadə etməsəm nə baş verər?
Niyə iki qulaq aparatı istifadə etmək lazımdır?
Nə qədər tez-tez eşitmə testi etdirməliyəm?
Nəticə
Eşitmə deprivasiyası — görünməyən, amma ciddi bir problemdir. Müalicə olunmayan eşitmə zəifliyi yalnız eşitmə qabiliyyətini deyil, zamanla beyin funksiyasını da zəiflədir.
Erkən diaqnoz, düzgün cihaz seçimi və fasiləsiz istifadə — bunlar eşitmə deprivasiyasının qarşısını alan ən effektiv addımlardır. Gecikdirmək nə qədər uzun sürərsə, bərpa bir o qədər çətin olur.
Gecikməyin — eşitmək həyatdır.