Ototoksik dərmanlar

Eşitmə zəifliyinə və müvazinət pozğunluqlarına səbəb olan səssiz təhlükə

Bəzən sağlamlıq üçün qəbul etdiyimiz dərmanlar, xüsusilə də uzunmüddətli və ya yüksək dozada istifadə olunduqda, daxili qulağa zərər verə bilər. Ototoksik dərmanlar – eşitmə zəifliyi, tinnitus (qulaqda cingilti) və müvazinət pozğunluqları (vertiqo) ilə nəticələnə bilən dərmanlar qrupudur. Bu məqalədə ototoksik dərmanların hansı hallarda təhlükəli ola biləcəyi, hansı əlamətlərə diqqət yetirilməli olduğu və profilaktik tədbirlər haqqında danışacağıq.

Ototoksik dərmanlar hansılardır?

Ototoksik təsir göstərən dərmanlar fərqli qruplara aiddir və aşağıdakı kimi təsnif edilə bilər:

• Aminoqilkozid antibiotiklər (gentamisin, streptomisin)

• Kimyaterapiya preparatları (cisplatin, karboplatin)

• Yüksək dozalı diuretiklər (furosemid)

• Qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar (ibuprofen, naproksen)

• Salisilatlar (aspirin)

• Antimalyariya dərmanları

• Bəzi antidepressantlar

Bu dərmanlar bəzən həyati vacib vəziyyətlərdə təyin olunur, lakin onların ototoksik təsirləri nəzərə alınmadan istifadə edildikdə daxili qulaqda geri dönməz zədələnmələr yarana bilər.

Kimlər risk altındadır?

Aşağıdakı şəxslərdə ototoksik dərmanların mənfi təsir riski daha yüksəkdir:

• Əvvəldən eşitmə zəifliyi olan şəxslər

• 60 yaşdan yuxarı yaşlılar

• Böyrək funksiyasında pozğunluğu olan pasiyentlər

• Bir neçə ototoksik dərmanı eyni vaxtda qəbul edənlər

• Uşaqlar – inkişafda olan eşitmə sistemi daha həssasdır

Əlamətlərə necə diqqət etməli?

Ototoksik təsirin ilk əlamətləri çox vaxt yavaş inkişaf edir, buna görə də pasientlər bunu uzun müddət hiss etməyə bilər. Ən çox görülən simptomlar:

• Eşitmə zəifliyi – xüsusilə yüksək tezlikli səsləri eşitmədə çətinlik

• Tinnitus – qulaqda cingilti və ya uğultu

• Başgicəllənmə və vertiqo – müvazinət pozğunluğu, yerimədə narahatlıq

Eşitmə testləri və profilaktika

Ototoksik dərmanların istifadəsindən əvvəl və istifadə müddətində audiometriya və digər eşitmə testləri aparılmalıdır. Bu testlər ototoksik təsiri erkən mərhələdə aşkarlamaq və müalicəyə müdaxilə etmək üçün vacibdir.

Nə etməli?

• Mümkün qədər ən aşağı effektiv dozadan istifadə edilməlidir

• Eşitmədə dəyişiklik hiss edilərsə dərhal mütəxəssisə müraciət edilməlidir

• Dərman dayandırıldıqdan sonra eşitmə zəifliyi qalıcıdırsa, eşitmə cihazı istifadəsi məsləhət görülür.

Yekun olaraq: Ototoksik Dərmanlardan Qorunmaq Üçün 5 Vacib Tövsiyə

1. Həkimlə məsləhətləşmədən dərman qəbul etməyin.

Eşitmə zəifliyiniz varsa və ya risk qrupundasınızsa, hər yeni dərman barədə həkimə məlumat verin.

2. Dərman qəbulundan əvvəl eşitmə testi aparın.

Xüsusilə uzunmüddətli müalicə planı varsa, başlanğıc audiometriya testi şərtdir.

3. Müalicə zamanı eşitmədə dəyişiklik hiss edirsinizsə, gözləməyin.

Tinnitus, uğultu, başgicəllənmə və ya səsləri zəif eşitmək kimi simptomlar dərhal qiymətləndirilməlidir.

4. Ototoksik dərmanları minimum dozada istifadə edin.

Həkimin təyin etdiyi doza və müddətə ciddi şəkildə əməl etmək riskləri azaldır.

5. Eşitmə zəifliyi inkişaf edibsə, vaxt itirmədən eşitmə aparatına müraciət edin.

Müasir eşitmə cihazları eşitmə qabiliyyətini tamamilə əvəz etməsə də, ünsiyyət və həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Doktor Lalə Zeynalova