Uşaqlarda eşitmə zəifliyi – səbəblər, əlamətlər və müalicə üsulları
Eşitmə zəifliyi yeni doğulmuş körpələrdən tutmuş 100 yaşdan yuxarı insanlara qədər hər yaş qrupunda müşahidə oluna bilən bir haldır. Araşdırmalara görə hər 1000 doğuşdan 3-4-də eşitmə zəifliyi ilə doğulma halları baş verir.
Aparılan əlavə testlər nəticəsində uşaqlarda eşitmə zəifliyi müəyyən edilən uşaqların qulaq aparatı ilə təmin olunması və müalicə prosesi səhiyyə qurumları tərəfindən izlənilir. Eşitmə müayinəsi zamanı eşitmə zəifliyi aşkar edilən uşaqlar, vaxtında eşitmə cihazları və ya koxlear implantla təmin olunduqda və reabilitasiya prosesi düzgün aparıldıqda, həmyaşıdları ilə eyni sosial və akademik inkişaf səviyyəsinə çatırlar. Bu uşaqlarda əlavə inkişaf geriliyi yoxdursa, danışıq pozğunluğu yaranmır.
Lakin müayinə zamanı eşitmə zəifliyi aşkar olunmayan, lakin sonradan eşitmə problemi yaşayan uşaqlarda və ya vaxtında cihazlandırılmayan və ya reabilitasiya almayan uşaqlarda danışıq pozuntuları, hətta danışa bilməmək kimi problemlər yarana bilər. Uşaqların eşitmə və nitq inkişafı üçün ilk 54 ay (təxminən 4,5 il) olduqca vacib bir dövrdür və bu dövr “kritik mərhələ” adlandırılır.
Bu dövrdə zəif eşidən və lazım olan eşitmə cihazları və reabilitasiya dəstəyi almayan uşaqlarda beynə yetərincə eşitmə siqnalları ötürülmədiyindən danışıq pozğunluğu qaçılmaz olur. Bu səbəbdən, valideynlər eşitmə zəifliyi şübhəsi və gecikmiş danışıq hallarında vaxt itirmədən tibbi yardım üçün səhiyyə müəssisəsinə müraciət etməlidirlər. Əgər bu 4,5 illik dövrdə uşağa qulaq aparatı və reabilitasiya dəstəyi verilməzsə, sonradan ortaya çıxan problemlərin aradan qaldırılması çox çətin olur. Bütün xəstəliklərdə olduğu kimi, danışıq pozuntularında da erkən diaqnoz və erkən müdaxilə problemi asanlıqla həll edə bilər.
Uşaqlarda eşitmə zəifliyi niyə baş verir?
Eşitmə zəifliyi doğuşdan ola bilər və ya sonradan yaranar. Doğuşdan olan eşitmə zəifliyi genetik səbəblərdən qaynaqlana bilər və ya hamiləlik zamanı ananın istifadə etdiyi dərmanlar, zərərli vərdişlər və ya yoluxduğu xəstəliklər səbəbilə baş verə bilər. Doğuşdan sonra isə yüksək səsə məruz qalmaq, bəzi infeksiyalar, dərmanların yan təsirləri və ya travmalar nəticəsində eşitmə pozuntusu yarana bilər. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq audioloq və ya LOR həkiminə müraciət edilməlidir.
Eşitmə zəifliyinin müalicəsi varmı?
Eşitmə zəifliyinin müalicəsi onun növünə görə dəyişir. Əgər konduktiv tip eşitmə zəifliyi varsa, dərman müalicəsi və ya cərrahi üsullarla aradan qaldırıla bilər. Ancaq sensonevral (sinir mənşəli) eşitmə zəifliyi hallarında dərman və ya əməliyyatla tam müalicə mümkün olmur. Bu tip hallarda müalicə və reabilitasiya məqsədilə eşitmə cihazları və ya qulaq aparatı istifadə olunur. Gecikmiş bəzi eşitmə pozuntularının isə, təəssüf ki, müalicəsi olmaya bilər. Ona görə də uşaqlarda eşitmə zəifliyi ilə bağlı erkən diaqnoz həyati əhəmiyyət daşıyır.
Əgər uşağınız üçün uyğun eşitmə cihazları axtarırsınızsa, Avis Eşitmə Mərkəzi olaraq yanınızdayıq.
Eşitməyən körpələrin hərəkətləri necə olur?
Ən ilkin müşahidə edilə biləcək əlamətlərdən biri “lokalizasiya” bacarığıdır. Lokalizasiya — səsin haradan gəldiyini anlama qabiliyyətidir. Bu müşahidə valideynlərin eşitmə zəifliyi olan uşaqları üçün ilkin diaqnostika vasitəsidir. Yenidoğulmuş körpələr qarşısındakı insanlara diqqətlə baxır, eşitdikləri səslərə təəccüblə, ağlayaraq və ya gülərək reaksiya verirlər. Hətta heç olmasa baxışlarında dəyişiklik hiss olunur. Körpənin səsə qarşı reaksiya verib-vermədiyini öyrənmək üçün ailə üzvləri arada sadə səslər çıxararaq və ya sakit bir səs mənbəyi istifadə edərək reaksiyanı müşahidə edə bilərlər. Körpəni qorxutmamaq üçün yumşaq tonda səslər çıxarılması tövsiyə olunur.
Lakin ən doğru müşahidə, gündəlik həyat içində körpənin səslərə necə reaksiya verdiyini izləməkdir. Əgər valideynlər bu müşahidələr əsasında eşitmə zəifliyindən şübhələnirlərsə, dərhal bir həkimə müraciət olunmalıdır.